Bello Punico secundo Romanorum fortuna in summo discrimine fuit. Apud Cannas, parvum pagum in planitie prope Aufidum lumen, Hannibal, exercitus Carthaginiensis dux admodum rei militaris peritus, contra Romanorum exercitum magnam atque cruentam pugnam commisit. Cornu dexterum exercitus Romani et cornu laevum Carthaginiensium apud flumen erant. Pugnae exitus incertus diu fuit, sed demum Hannibal Romanorum ruinam fraude comparavit. Inter primas acies in proelio cecidit etiam L. Aemilius Paulus consul atque clades gravis fuit. Lugubres dies Romanis fuerunt, at cives spem non amiserunt, quin etiam omnes ingentibus conatibus saluti rei publicae prospexerunt. Ita civium constantia ac sociorum fides Romam servaverunt. Nam Romani cum bellum renovaverunt, apud Zamam magnam et praeclaram victoriam comparaverunt.

Nella seconda guerra punica la fortuna dei romani fu in un punto fortemente decisivo. Presso Canne, piccolo villaggio nella pianura vicino al fiume Aufido, Annibale, comandante dell'esercito dei Cartaginesi, grandemente esperto di arte militare, iniziò una grande e violenta battaglia contro l'esercito dei Romani. I Romani erano schierati sul lato destra e i Cartaginesi sul lato sinistro presso il fiume. L'esito della battaglia fu incerto per lungo tempo, ma alla fine Annibale allestì con l'inganno la rovina dei Romani. Nei primi scontri in battaglia cadde anche il console Emilio Paolo e la sconfitta fu dura. Per i Romani furono giorni luttuosi, ma i cittadini non persero la speranza, sebbene tutti con ingenti sforzi prospettassero la salvezza dello stato. Così la costanza dei cittadini e la fedeltà degli alleati salvarono Roma. Infatti i Romani rinnovarono la guerra ed ottennero una grande e illustre vittoria presso Zama.