Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter sese proponere. In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed paene etiam in singulis domibus factiones sunt, earumque factionum principes sunt qui summam auctoritatem, eorum iudicio, habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Idque eius rei causa antiquitus institutum esse videtur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxilii egeret: suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur, neque, aliter si faciat, ullam auctoritatem inter suos habet. Haec eadem ratio est in summa totius Galliae: namque omnes civitates in partes divisae sunt duas.
Dato che si giunse a questo punto, sembra che non sia fuori luogo parlare relativamente ai costumi della Germania e della Gallia e in cosa queste popolazioni differivano tra loro. In Gallia non solo in tutte le città e in tutti i villaggi e in tutte le zone, ma per lo più anche nelle singole case ci sono le fazioni, e di queste fazioni i più ragguardevoli sono coloro che sono definiti, in base a loro giudizio, avere la massima autorità, al cui giudizio e arbitrio ricade la totalità di tutte le cose e decisioni. E sembra che ciò sia stato istituito anticamente per tale ragione, affinché nessuno della plebe non sia senza aiuto contro il più potente: infatti ognuno non sopporta che i suoi siano oppressi e circondati, e né, nel caso in cui faccia diversamente, ha alcuna autorità tra i suoi. Questa stessa ragione c'è nel sommo potere dell'intera Gallia: e infatti tutte le città sono divise in due partiti.
(By Maria D. )
Versione tratta da Cesare