Summa dignitas est in eis qui militari laude antecellunt; omnia enim quae sunt in imperio et in statu civitatis ab his defendi et firmari putantur; summa etiam utilitas, si quidem eorum consilio et periculo cum re publica tum etiam nostris rebus perfrui possumus. Gravis etiam illa est et plena dignitatis dicendi facultas quae saepe valuit in consule deligendo, posse consilio atque oratione et senatus et populi et eorum qui res iudicant mentis permovere, Quaeritur consul qui dicendo non numquam comprimat tribunicios furores, qui concitatum populum flectat, qui largitioni resistat. Non mirum, si ob hanc facultatem homines saepe etiam non nobiles consulatum consecuti sunt, praesertim cum haec eadem res plurimas gratias, firmissimas amicitias, maxima studia pariat. Quorum in isto vestro artificio, Sulpici, nihil est. Primum dignitas in tam tenui scientia non potest esse; res enim sunt parvae, prope in singulis litteris atque interpunctionibus verborum occupatae. Deinde, etiam si quid apud maiores nostros fuit in isto studio admirationis, id enuntiatis vestris mysteriis totum est contemptum et abiectum. Posset agi lege necne pauci quondam sciebant; fastos enim volgo non habebant. Erant in magna potentia qui consulebantur; a quibus etiam dies tamquam a Chaldaeis petebatur. Inventus est scriba quidam, Cn. Flavius, qui cornicum oculos confixerit et singulis diebus ediscendis fastos populo proposuerit et ab ipsis cautis iuris consultis eorum sapientiam compilarit. Itaque irati illi, quod sunt veriti ne dierum ratione pervolgata et cognita sine sua opera lege posset, verba quaedam composuerunt ut omnibus in rebus ipsi interessent.

Di alto pregio e nobiltà è pure quel talento, che tante volte contribuì alla conquista del consolato, di commuovere con l'eloquente argomentare l'animo dei senatori, del popolo, dei giudici. Il console si vuol tale che, occorrendo, freni con la sua parola le intemperanze dei tribuni, disvii l'eccitamento popolare, fronteggi ogni tentativo di corruzione. Nessuna meraviglia, dunque, se in virtù di queste attitudini hanno talvolta ottenuto la suprema magistratura anche uomini nuovi: tanto più che esse son tali da cattivare larghe simpatie, saldissime amicizie, forti appoggi. Di che, o Sulpicio, non v'è traccia in quel vostro Mestiere!Anzitutto, in quella così angusta disciplina quale autorità può esserci? Povero il suo contenuto, e quasi dominato dal gioco delle parole, delle lettere, delle interpunzioni. E poi: se pure presso i nostri antichi codesta attività fu oggetto di qualche ammirazione, ormai, rivelato il vostro arcano, essa è del tutto spregiata e disertata. Un tempo era noto a pochi quando si poteva, o non si poteva, agire in giudizio, perché non era a disposizione di tutti l'elenco dei giorni fasti e nefasti. Grande potere esercitavano i giureconsulti, che venivano interpellati anche sulla scelta del giorno, quasi fossero maghi caldei: finché capitò un tale scrivano, Gneo Flavio, che cavò gli occhi alle cornacchie* e svelò al popolo, perché fosse edotto sui singoli giorni, i misteri del calendario, facendo così man bassa, negli scrigni stessi dei giureconsulti, della loro scienza. Ond'è che questi ultimi, arrabbiatissimi e timorosi che una volta divulgata e imparata la cabala fosse possibile agire giudizialmente senza il loro aiuto escogitarono formule speciali attraverso le quali intrufolarsi in ogni affare