Apud Romanos initio menses decem tantummodo fuerunt, a mense Martio usque ad Decembrem: verisimile est – ut nonnulli putant – fuisse quoddam («un certo»,acc.) intervallum hiberno tempore. Postea duo menses additi sunt: Ianuarius, qui nomen a deo Iano capit, primus anni mensis fuit ab anno sescentesimo primo ab U. c. (ab Urbe condita), id est centesimo quinquagesimo tertio a. Ch. n. (ante Christum natum), Februarius, mensis “februis” sacer, secundus: sic menses fuerunt duodecim. Menses Martius, Maius, Quintilis – qui postea “Iulius” appellatus est, et October unum et triginta dies habebant; Februarius duodetriginta, reliqui menses undetricenos: toti («in totale») dies in anno fuerunt trecenti quinquaginta quinque. Ad aequandos dies («per pareggiare i giorni») cum solari anno interdum post Februarium mensem interponebatur “mensis intercalaris” duorum vel trium et viginti dierum. Sed mensis intercalaris magnam confusionem creabat, quia – ut affirmat Svetonius – nec feriae («le feste») messium cum aestate nec vindemiarum cum autumno congruebant: tum Iulius Caesar fastos correxit anno septingentesimo octavo ab U. c. , id est quadragesimo sexto a. Ch. n. : annum ad solis cursus accomodavit, qui fuit trecentorum sexaginta quinque dierum; tamen quarto quoque anno intercalavit unum diem mense Februario.

Presso i Romani inizialmente i mesi furono soltanto dieci, dal mese di marzo fino a dicembre: verosimile è "come alcuni pensano" che ci fosse un certo intervallo nel periodo invernale. Poi furono aggiunti due mesi: gennaio, che prese il nome dal dio Giano, fu il primo mese dell'anno dall'anno seicentouno dalla fondazione di Roma cioè nel 53 prima della nascita di Cristo, febbraio, il mese sacro a Februo, il secondo: così i mesi furono dodici. I mesi marzo, maggio, il quinto mese che poi fu chiamato luglio, e ottobre avevano 31 giorni; febbraio 28, i restanti mesi 29 ciascuno: in totale i giorni nell'anno furono 355. Per pareggiare i giorni con l'anno solare talvolta poi s'interponeva il mese di febbraio come mese intercalare di 28 o di 29 giorni. Ma il mese intercalare creava una grande confusione, perché "come afferma Svetonio" le feste delle messi non coincidevano con l'estate né le feste della vendemmia con l'autunno: allora Giulio Cesare corresse i fasti nell'anno 708 dalla fondazione di Roma cioè nel 46 A. C. accomodò l'anno al corso del sole, che fu di 365 giorni; tuttavia anche ogni quattro anni intercalò un giorno nel mese di febbraio. (by Maria D.)