Barbari, consilio Romanorum cognito, praemisso equitatu, reliquis copiis subsecati, nostros navibus egredi prohibebant. Quod ubi Caesar animadvertit, naves longas, quarum et species erat barbaris inusitatior et motus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et ad latus apertum hostium constitui, atque inde fundis, sagittis, tormentis hostes propelli ac submoveri iussit; quae res magnam utilitatem nostris dedit. Nam et navium figura et remorum motu et inusitato genere tormentorum permoti, barbari constiterunt, ac paulum recesserunt. At nostris militibus cunctantibus, praesertim propter altitudinem maris, ille qui decimae legionis aquilam portabat, obtestatus deos, ut ea res legioni felix eveniret, dixit: «Desilite, commilitones, nec aquilam hostibus prodite: ego meum rei publicae atque imperatori officium praestabo». Hoc magna voce dicens, se ex navi proicit atque in hostes aquilam portare incipit. Tum nostri, cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt. Alii, hos ex proximis navibus conspicientes, subsecati, hostibus adpropinquaverunt.
I Barbari, conosciuto il piano dei romani, mandata avanti la cavalleria, seguendo dietro con le restanti milizie, non permettevano ai nostri di uscire dalle navi. Non appena Cesare si accorse di ciò, decise di discostare un po' dalle navi da carico e precisamente verso il lato scoperto dei nemici le navi lunghe, la cui forma era più insolita per i Barbari e il movimento più veloce per l'uso, e da lì ordinò di smuovere e respingere i nemici con le fionde, con le saette, con le macchine da guerra; questa strategia offrì grande utilità ai nostri. Infatti sconvolti dalla forma delle navi dal movimento dei remi dal genere insolito delle macchine da guerra, i Barbari si fermarono, e retrocedettero un poco. Ma indugiando i nostri soldati, soprattutto per l'alta marea, quello che portava l'aquila della decima legione, chiamando a testimonio le divinità, di realizzare tale cosa con esito favorevole per la legione, disse: "Saltate giù, commilitoni, non consegnate l'aquila ai nemici: io garantirò il mio dovere allo stato e al comandante". Dicendo ciò a gran voce, si gettò giù dalla nave e incominciò a portare l'aquila tra i nemici. Allora i nostri, esortandosi tra loro, affinché non venisse consentito un disonore tanto grande, saltarono giù tutti insieme dalla nave. Gli altri, osservando questi dalle navi più vicine, venendogli dietro, si avvicinarono ai nemici.
(By Maria D. )
Versione tratta da Cesare